logo maarten Zweers
 

Die Zauberflöte
Mozart
Schikaneder

Een symbolische en muzikale analyse
Orfeo
Meer informatie>
Bestellen>

CD-boek cassettes

Orfeo's nieuwe Lied
Over moraal en levensbeschouwing,
levensopdrachten en mogelijkheden
in de nieuwe tijd
Orfeo
Meer informatie>
Bestellen>

Hermes herboren
Een megasprong in onze kijk
op wereld en leven

Een voordracht met 36 muzikale fragmenten
op 10 CD's en in boekvorm
in luxe cassette
Meer informatie>
Bes tellen>

Het Paard van Troje
toen en nu
Een gedachtenontwikkeling over ons tijdsgewricht

Een voordracht met 12 muzikale fragmenten
op 3 CD's en in boekvorm
in luxe cassette
Meer informatie>
Bestellen>


 
     
 
 



 
     
     
     
 
 
 

Richard Strauss
Elektra

 


Susan Bullock als Elektra aan de Metropolitan Opera van New York

De opera Elektra is het eerste product van de vruchtbare samenwerking tussen de dichter Hugo von Hofmannsthal en de componist Richard Strauss. De wereldpremière vond plaats in 1909.

Het libretto is gebaseerd op de laatste fase van de Griekse mythe over het geslacht van Tantalos. Ononderbroken vervallen de twee takken van dit geslacht gedurende vele generaties tot grenzeloze, wederzijdse wraak. En steeds mondt dit uit in kindermoord. Door emoties overheerst zijn zij niet bij machte deze afgrijselijke vicieuze cirkel te doorbreken. Eerst met Elektra en haar broer Orestes komt hieraan een einde.

Hun vader Agamemnon heeft zijn dochter Iphigeneia geofferd voor een goede wind voor zijn vloot om tegen Troje op te trekken. Zijn vrouw Klytaimnestra wreekte zich door met haar zwager Aigisthos - tijdens de afwezigheid van haar man, die de tienjarige Trojaanse oorlog leidde - te gaan samenleven en Agamemnon bij zijn terugkeer uit Troje in het bad te vermoorden. Hun kinderen Elektra en Orestes voelen zich nu verplicht deze moord op hun vader weer te vergelden. Zij doden hun moeder en oom. Maar het bijzondere hierbij is, dat het voor het eerst in dit geslacht niet meer om de onbeheerste wraak gaat, maar om een weloverwogen rechtvaardige vergelding. En voor het eerst wordt niet de jeugd en dus de toekomst gedood door blinde wraakgevoelens van een oudere generatie, maar breekt de jonge generatie - zij het in een groot gewetensconflict - met de uitzichtloze en redeloze moraal van het verleden.

Het gaat hier om een principiële stap in de bewustwording van de mens. Het geslacht van Tantalos symboliseert de mensheid in de eerste fasen van zijn bewustzijnsontwikkeling, waarin hij nog niet bij machte is zijn emoties te beheersen en daardoor zijn eigen toekomst steeds "vermoordt".

Na de val van Troje komt de Griekse cultuur van de grond. Dat betekent vernieuwing op vele fronten, waarbij de rede een grote rol gaat spelen.
Het is diezelfde rede die een einde maakt aan het onbeheerst uiting geven aan wraakgevoelens. Orestes en Elektra leveren het innerlijke gevecht om de rede te laten zegevieren over de vernietigende macht van de onbeheerste emotie. Zij stellen de daad van de rechtvaardige vergelding.

De volgende stap moet die van de vergeving zijn, waarna de nog verder gaande stap van de verzoening en tenslotte die van de alles begrijpende liefde moeten volgen.
Elk van deze stappen maakt de mens niet zomaar. Alleen vanuit de grootste nood en met een geweldig gewetensconflict naar de moraal van de voorafgaande fase kan een nieuwe fase worden betreden. Het vergeven van moordenaars voelen we vaak nog steeds als een belediging van de slachtoffers. Welk een stap deden Mandela en Tutu door een verzoening te zoeken tussen "slagers" en slachtoffers. Wat een grote stap deed de Christus door zijn vijanden vanuit een ongeschonden liefde te kunnen vergeven! Zo dramatiseert de mythe van Elektra en Orestes niet alleen een grote revolutie in het bewustzijn van de mens, die eens in het verleden voor het eerst is gezet en die wij nog steeds niet ten volle hebben gerealiseerd, maar maakt het verhaal ons ook bewust van de te onderscheiden stappen die wij nog in de toekomst hebben te maken en wat voor een psychologisch gevecht daarvoor nodig is.

De mythe van Elektra en Orestes is door vele grote en kleine dichters oneindig vele malen bezongen. De opera Elektra van het unieke duo Hugo von Hofmannsthal en Richard Strauss vormt daarin zonder enige twijfel dichterlijk en muzikaal een hoogtepunt.

 
Komende Voordrachten: