logo maarten Zweers
 

Die Zauberflöte
Mozart
Schikaneder

Een symbolische en muzikale analyse
Orfeo
Meer informatie>
Bestellen>

CD-boek cassettes

Orfeo's nieuwe Lied
Over moraal en levensbeschouwing,
levensopdrachten en mogelijkheden
in de nieuwe tijd
Orfeo
Meer informatie>
Bestellen>

Hermes herboren
Een megasprong in onze kijk
op wereld en leven

Een voordracht met 36 muzikale fragmenten
op 10 CD's en in boekvorm
in luxe cassette
Meer informatie>
Bes tellen>

Het Paard van Troje
toen en nu
Een gedachtenontwikkeling over ons tijdsgewricht

Een voordracht met 12 muzikale fragmenten
op 3 CD's en in boekvorm
in luxe cassette
Meer informatie>
Bestellen>


 
     
 
 



 
     
     
     
 
 
 

Wagner
Die Meistersinger von N├╝rnberg

 

Walther von Stolzing ontmoet de meesterzangers

in de Katharinakirche te Nürnberg (1e acte, 3e scène)

Bij alle vormen van voordrachten, cursussen of workshops, waarbij Wagners "Die Meistersinger von Nürnberg" ter sprake komt, zal dat vanuit het volgende gezichtspunt zijn:

Wagners 7 grote muziekdrama's beschrijven de gehele bewustzijns-ontwikkeling van de mens. Die begon in een ver verleden met de vorming van ons zelfbewustzijn, het smeden van onze "ring", ons Ego: de tetralogie "Der Ring des Nibelungen" (1-4). Het hoogste ideaal in het leven van de "voor-christelijke" mens is de ontwikkeling van dit Ego tot heldendom.
In "Tristan und Isolde"(5) moet de grootste held van deze "ego-vorming" - Tristan - ontdekken dat de Liefde een kracht is, die nog groter is dan zijn heldendom. De liefde breekt de geslotenheid van het ego - van de "Ring" - open. Van de christelijke boodschap is nog geen sprake, maar de essentie ervan is geboren.
Die ervaring maakt de mens rijp voor de boodschap van Johannes de Doper, de wegbereider van de Christus, het centrale thema in "Die Meistersinger" (6). Johannes leerde hoe wij ons sterk geworden ego moeten inzetten voor een groter ideaal, dat het ego en de individuele liefde overstijgt. De ring moet worden opengebroken voor de gemeenschap. Een "gesloten" egocentrische levenshouding moet tot altruïsme geraken. De inspiratie, die tot op heden nog alleen de kunstenaar kenmerkt, is daarbij onontbeerlijk. Daarom is het wezen der kunsten het tweede thema in dit werk. De kunsten worden de inspiratiebron voor mens en maatschappij.
Eerst dan zullen we met Wagners "Parsifal " (7) de christelijke liefde volkomen in praktijk kunnen brengen. Met de verdramatisering van alle uiterlijke, maar vooral van alle innerlijke strijd, die de mens moet leveren om een ware Meester in het leven te worden, sluit Wagner zijn œuvre af. Wat met een "ring van duisternis" begon is tot een "ring van licht" geworden.


"Die Meistersinger von Nürnberg"

De opera kent twee met elkaar verweven hoofdthema's: Johannes de Doper was een grote individualiteit. Toen hij begreep wat Christus de wereld te bieden had, besloot hij zijn grote individuele kracht volledig aan dit nieuwe ideaal ten dienste te stellen. Hij doorbrak de geslotenheid van zijn ring voor de gemeenschap. "Ik moet afnemen, opdat hij kan wassen" luidt de boodschap van Johannes de Doper.
De ring is niet alleen symbool voor onze "gesloten" individualiteit, maar voor alle "gesloten" gemeenschappen, die we aangaan: de gemeenschap van het huwelijk, de familie, het geloof, de cultuur, de natie, enz.. Zolang we daar kracht uit putten is zo'n gemeenschap waardevol, maar als zij een rem in ons leven wordt, geborneerd en decadent, dan moet de ring worden doorbroken. In "Die Meistersinger von Nürnberg" wordt ons voorgehouden hoezeer wij de boodschap van Johannes de Doper niet alleen t.a.v. onze individualiteit, maar op alle fronten van het maatschappelijke leven moeten leren toepassen, opdat de weg naar meer omvattende levensdoelen vrij komt.
Voor visioenen en idealen van hogere orde is inspiratie uit de wereld van de geest onontbeerlijk. Op die weg zijn de grote kunstenaars ons voorgegaan. Hun kunstwerken getuigen van deze inspiratie en van de verkregen visioenen en idealen. Daarom heeft Wagner in dit werk aan het thema van de boodschap van Johannes de Doper dat van de betekenis der kunsten gekoppeld. Wagners credo is dat de kunsten de waarheid openbaren, de inspiratiebron bij uitstek kunnen zijn voor mens en maatschappij. De ultieme kunstvorm is de mens zelf is, uit wie eens de waarheid door geheel zijn doen en laten zal moeten spreken. Voor dit visionaire toekomstbeeld moeten wij ons de hoogste levenskunst verwerven. De kunstenaar gaat de mens weliswaar voor, maar uiteindelijk moet iedere mens de zuiverste levenswandel en zijn hoogste levensdoel als geïnspireerd "levenskunstenaar" verwerven.

"Die Meistersinger von Nürnberg" is Wagners enige komische opera en in tegenstelling tot zijn overige theaterwerken niet gebaseerd op mythische thema's, maar op historische gegevens. Hij heeft in dit werk op magistrale wijze middels historische feiten omtrent idealen en falen van de "burger-kunstenaars" in de Duitse steden van de late middeleeuwen een mystiek gedachtengoed weten te verdramatiseren.

Die Meistersinger is een groep mannen, die een rijke artistieke traditie in stand houden door de regels, de normen te handhaven, zonder meer te begrijpen wat die regels aan waarden droegen. Het is een decadente kunstwereld, opgesloten in zelfgenoegzaamheid.
In die wereld bevindt zich het meisje Eva, onze oorspronkelijke, diepste wezenskern, onze ziel. Als de jonge dichter Walther von Stolzing Eva als zijn levensdoel herkent, stuit zijn passie op de bekrompen wereld der Meistersinger, die zijn weg naar Eva blokkeert.
Alleen door invloed en hulp van de enige, nog echte Meistersinger Hans (Johannes) Sachs verwerft Walther zijn Eva, maar komt er ook weer beweging in de gehele wereld der Meistersinger.
Het gebeuren speelt zich af rond Jonannes-nacht en -dag, het feest ter ere van Johannes de Doper. Gelijk deze de komst van de Christus voorbereidde, zo maakt de centrale en ware meester-figuur in dit werk, de schoenmaker/dichter Hans Sachs, het de jonge ridder Walther von Stolzing mogelijk zijn verborgen dichterlijke genie evenwichtig te ontwikkelen en daardoor het meisje Eva te winnen. "Die Muse des Parnaß" brengt hem "Eva in Paradies". Waar de mens gelijk een geïnspireerde kunstenaar de verbinding met de Muse vindt, opent hij de weg terug naar het Paradijs, waar hij de "godendochter", de dochter van de goudsmid, Eva, of hoe wij onze hoogste innerlijke essentie ook maar willen noemen, zal hervinden.

De actualiteit van het verhaal:

- De grootste actualiteit van dit werk ligt voor ons waarschijnlijk in de gedachte, dat we geïnspireerde levenskunstenaars moeten worden. Eerst dan kunnen we ons levensdoel gaan herkennen en het ware levensgeluk verwerven.
- Daarbij hebben we de inspiratie en het voorbeeld van de grote kunstenaars uit het verleden nodig. Vandaar Hans Sachs' slotwoorden: Wie de grote kunstenaars volgt, "bant grote geesten" en vindt door de "heilige Kunst" de weg naar wat waar en onvergankelijk is.
- Bovendien zien wij in dit werk de geïnspireerde, ware kunstenaar tegenover de rationele formalist, die de kunst om de vorm en niet om zijn inhoud beoordeelt en dus de zin der kunsten niet verstaat. Een belangrijke gedachte in een wereld, waarin de vorm, het fysieke zo'n belangrijke plaats inneemt.
- Met de jonge idealist Walther leren we, dat de barrières op onze weg juist de prikkeling en de kracht wakker roepen, die we nodig hebben om onze passie, ons levensdoel te bereiken. Deze gedachte leert ons de impasses, waardoor onze maatschappij thans zo wordt bedreigt, aan te grijpen voor vernieuwing.
- Zo schetst het werk ook hoe het volk door waan en onderhuidse spanningen tot niet bewust gekozen onderlinge strijd wordt aangezet en hoe na die ontlading ineens de rust kan weerkeren. Ook dit is een actueel gegeven in de gehele wereld, waarbij steeds de vraag rijst: welke krachten spelen hier?
- Waar de meester Johannes Sachs zich dienend inzet, wijken chaos en verstarring voor vrede en vernieuwing en kan de nieuwe generatie het geluk vinden.

Centrale thema's:

De essentie van kunst:
- Wat is de zin van kunst voor mens en maatschappij?
> Kunst leren zien als middel om met geïnspireerde gedachten en gevoelens van hoog geïnspireerde mensen in contact te kunnen komen.
- Inspiratie leren herkennen als boodschappen uit een bron van hoogste wijsheid.
- Het belang van kunsttraditie.
- Wat is de betekenis van inhoud en vorm in de kunst en wat is hun relatie?
Op zoek gaan naar je diepste levensdoel:
- De noodzaak van inspiratie voor iedere mens om zijn eigen diepste levensdoel te gaan herkennen. Je eigen creativiteit bevrijden om tot je levensdoel, je ziel (Ziel = doel = Eva) te komen.
- De "kunstenaar" in jezelf ontdekken. De weg van de kunstenaar gaan.
- De moed vatten om je eigen inspiratie, je ideale levensdoel vorm te geven, te realiseren.
Het doorbreken van impasses, decadentie en geborneerdheid;
- Het vinden van de juiste houding t.o.v. datgene wat je blokkeert.
- Erkennen, dat je deze barrières niet kunt ontlopen, maar juist moet passeren.
- Leren, dat deze barrières je juist de prikkeling en de kracht geven om je passie, de vraag naar zingeving te gaan zoeken en je doel te bereiken.
- Gooi in je woede jegens de barrières niet ook het onderhuidse, nog steeds waardevolle van de oude orde, van de traditie weg.
- De oude orde moet leren het nog onvolwassen talent te herkennen en het niet vanwege het uiterlijke onvermogen verwerpen en daardoor het vernieuwende element in de kiem smoren. De oude orde moet het nieuwe het voordeel van de twijfel schenken en als spiegel voor eigen kwaliteit aanwenden.
De betekenis van de boodschap van Johannes de Doper:
Het rollenspel tussen leerling en meester:
- Wanneer ben ik leerling en hoe moet mijn houding zijn?
- Wanneer ben ik de meester en hoe moet dan mijn opstelling zijn?
> De leermeester is een schoenmaker, d.w.z. een mens, die je niet alleen helpt inspiratie te vinden, maar deze ook vaste grond te geven, naar de praktijk des levens te vertalen.

 
Komende Voordrachten: